De tumultueuze afscheidsrit van ‘Bello’

Door Sander Wegereef

Het was woensdagavond 31 augustus 1955. Op station Alkmaar zetten machinist Heynen en stoker Venneker om 22.42 uur locomotief 7742 in beweging; de allerlaatste tram naar Bergen aan Zee. Achter de locomotief hingen twee goederenwagens en zes overvolle rijtuigen. De publieke belangstelling was enorm; iedereen wilde nog één keer de rit naar Bergen aan Zee meemaken.

Bello

‘Bello’ staat op het punt te vertrekken uit Bergen aan Zee, ca. 1950. Fotograaf JosPe. Licentie: publiek domein. Bekijk en download hier de hoge resolutie foto.

Jubileumfeestje met wrange bijsmaak
De tram stond bij iedereen bekend als ‘Bello’, naar het bellende geluid dat de locomotief maakte bij doorkomst door de dorpen. Ondanks de grote populariteit van de tram, waren er al sinds de jaren dertig verschillende plannen om de tramlijn op te heffen. Tekort aan kolen en almaar stijgende kosten waren daar de belangrijkste redenen voor. Toch had de tram iedere keer weten te overleven. In 1950 was de knoop definitief doorgehakt en werd bekend dat de tram per 1 september 1955 zou verdwijnen. Het jubileumfeestje in juli 1955, ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van de tram, had daardoor een wrange bijsmaak… Iedereen wist dat het verdwijnen van Bello onafwendbaar was. Vooral in Bergen waren de protesten tegen de opheffing hevig. Een actiecomité en een referendum – waarbij 96% van de Bergense bevolking vóór het behoud van de tram had gestemd – konden niet verhinderen dat op die zomeravond in 1955 de tram de laatste slag tussen Alkmaar en Bergen reed.

Laatste rit
De volle tram draaide na het vertrek uit het station van Alkmaar met een scherpe bocht naar links, stak de weg over en reed parallel aan het Noordhollands Kanaal naar Koedijk. Bij de Sluismolen, vlakbij de Vlotbrug, stak de tram met een bocht naar links opnieuw de (Oude) Helderseweg over. Deze plaats is vandaag de dag met gele klinkers in het wegdek aangegeven. Voorbij de molen was een kleine overstaphalte voor de tram richting Schagen. De tram naar Bergen reed langs de Kogendijk en de huidige Van Blaaderenweg en de Dreef verder naar station Bergen. Overal langs de lijn stonden mensen; iedereen wilde Bello voor de laatste keer langs zien rijden. In Bergen probeerden nog meer mensen in de tram te stappen. De tram zette voor de laatste keer koers naar Bergen aan Zee. De klim door het duingebied, langs de halte De Fransman, was een zware beproeving met die overvolle rijtuigen.

Bello

‘Bello’ zoals veel mensen hem nog wel kennen. Ca. 1968. Fotograaf JosPe. Licentie: publiek domein

De tram barst uit zijn voegen
In Bergen aan Zee wilden nog meer mensen mee. De rijtuigen waren zó vol dat de tram letterlijk uit zijn voegen barstte. Ramen werden ingeslagen en knapten uit de sponningen. Banken werden gesloopt om maar zoveel mogelijk mensen te kunnen laten meerijden. De aanwezigheid van de politie in de tram en langs de route was geen overbodige luxe. Ze hadden de handen vol aan het verwijderen van personen die op het dak van de trein probeerden mee te rijden. Ook waren er vooraf geruchten geweest dat mensen de tram – bij wijze van protest – wilden laten ontsporen. Dat gebeurde gelukkig niet. Na het omrijden van de locomotief vertrok de tram een half uur te laat uit Bergen aan Zee voor de terugreis naar Alkmaar. Intussen was in Bergen de belangstelling van de bevolking verder toegenomen, waardoor de tram nog een half uur extra vertraging opliep. Pas na middernacht werd Alkmaar – het definitieve eindpunt – bereikt.

Rouwadvertentie

De rouwadvertentie voor ‘Bello’ uit de Alkmaarsche Courant.

Rouwadvertentie
De volgende dag deed de Alkmaarse Courant op de voorpagina verslag van de rit. Met het nodige gevoel voor dramatiek kopte de krant ‘Bello blies vannacht de laatste adem uit.’ Ook werd een foto getoond van een van de totaal onttakelde rijtuigen. Op initiatief van ‘de Bergense bevolking en badgasten’ werd op de voorpagina een rouwadvertentie geplaatst voor de tram. Overigens was niet alleen de lokale pers op de afscheidsrit afgekomen. Een team van het Polygoonjournaal had filmopnames gemaakt en het Parool toonde een foto van een man die door een politieagent van het dak van de tram werd gehaald.

IMG_5293Een nieuw boek: “DE STOOMTRAM Alkmaar – Bergen aan Zee, ‘Bello’ en daarna”
Vanaf nu is een nieuw boek verkrijgbaar over Bello. 25 augustus j.l. was de presentatie en de Jesse van Dijl (beeldconservator bij het Regionaal Archief Alkmaar) was daarbij, maakte foto’s en schreef er een blog over. Deze kan je hier lezen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s