Het PEN-dorp

Monument van de moderne industriële bouw

In mei 1982 opende in de omgeving van Alkmaar een nieuw dorp: het PEN-dorp. Op een terrein van 70.000 m2 in de Bergermeerpolder vestigde zich het bedrijfskantoor van het Provinciaal Electriciteitsbedrijf. Naast 14.500m2 aan kantoren waren er binnentuinen, dakterrassen, waterpartijen, werkplaatsen en zelfs een sporthal. Een compleet dorp voor meer dan 500 medewerkers.

De bewoners van het ‘dorp’ kwamen niet allemaal uit Alkmaar. De PEN had namelijk eerst veel van zijn kantoren rond Bloemendaal. Deze kantoren waren in de jaren zeventig veel te klein geworden voor al het personeel. In 1974 werd daarom besloten het hoofdkantoor in Bloemendaal te houden, maar technische afdelingen onder te brengen in een nieuw te bouwen bedrijfskantoor in Alkmaar of omgeving. Het vertrek uit de Randstad werd ook aangemoedigd door de provincie. Dit was de tijd dat mensen juist buiten de Randstad moesten gaan wonen en werken. Medewerkers van de PEN werden gestimuleerd naar Alkmaar te verhuizen en kregen gunstige financiële regelingen en zelfs voorrang bij de aankoop van een huis.

foto7_klein

Het gebouw gezien vanaf de Viaanse Molen in 1982. Foto: PEN. CC-BY licentie.

Veel inbreng personeel
Het nieuwe kantoorgebouw was een ontwerp van de architect A. Bonnema (ook wel bekend van de houtskeletbouw in Alkmaar Noord). Hij werd gekozen uit dertig verschillende architecten nadat binnen de PEN een uitgebreid voortraject had plaatsgevonden. Het personeel was nauw betrokken bij de totstandkoming van het nieuwe gebouw. Diverse inspraakorganen hielden zich bezig met o.a. de bouwfilosofie, de eerste ideeënschetsen en de keuze van het meubilair. Een groep van 50 medewerkers bezocht verschillende kantoorpanden en kwam tot de conclusie dan men geen kantoortuinen wilde, maar ook geen kamerkantoor. O.a. door gebruik van drie verschillende hoogtes van scheidingswanden wist men in het nieuwe kantoor uiteindelijk toch werkplekken met openheid en een zekere mate van geborgenheid te creëren.

Naast de inrichting moest men ook een beslissing nemen over de locatie van het gebouw. De provincie Noord-Holland, als eigenaar van de PEN, had zijn oog laten vallen op Heerhugowaard, De Wognumsebuurt en de Bergermeer. De stem van het personeel was uiteindelijk de reden om het bedrijfskantoor te bouwen in de Bergermeer. Het gebouw mocht daar echter geen vreemd element in de polder worden. Architect Bonnema ontwierp daarom een gebouw met een zekere kleinschaligheid dat in 1982 toch het grootste kantoorgebouw uit Alkmaar en omgeving zou worden. Het kantoor is opgebouwd uit vierkanten van 7,20 x 7,20 meter die waar nodig, aan elkaar gekoppeld konden worden. Door het hele gebouw waren kantoren, werkplaatsen, koffiehoeken en trainingsruimten te vinden. Ondanks dat alle leidingen zichtbaar waren, maakte het spaarzaam omgaan met kleuren en de natuurlijke bouwelementen het geheel zeer huiselijk en zelfs gezellig volgens oud-medewerkers. Ook nu nog herinnert menig oud-PEN’er zich het pand en de sfeer onder de medewerkers als positief met een op verbinden gerichte bedrijfscultuur en een grote saamhorigheid.

Een hotel?
Het opvallende uiterlijk van het gebouw wordt voor een groot deel bepaald door de tuinaanleg, een ontwerp van het bekende tuinarchitectenbureau Mien Ruys. In de tuin zijn waterlopen met hoogteverschillen, wandelpaden en zithoekjes rijkelijk aanwezig. Iedere associatie met de normale saaie kantoortuin is vermeden. Als bezoeker waan je je eerder in een klein park of in de tuin van een landgoed. Het is zelfs eens voorgekomen dat Duitse toeristen aanklopten om een kamer te huren. Zij dachten namelijk dat het gebouw een hotel was. Niet alles heeft echter de tand des tijds doorstaan; de windmolens die eens het waterpeil in de vijvers regelden werken al lang niet meer en een groot deel van de gebouwen staat tegenwoordig leeg.

Onzekere toekomst
De PEN is niet meer. Stroomnetwerkbeheerder Liander bewoont nu een deel van het enorme complex, maar ook niet meer voor lang. Deze zomer gaan zij verhuizen naar een ander kantoor in Alkmaar met nog maar 40 werkplekken. Het personeel zal dan voornamelijk nog werken vanaf flexplekken door de regio of, in het geval van de monteurs, met laptops vanuit auto’s. Wat gaat er met het PEN-dorp gebeuren? Hopelijk komen er snel nieuwe bewoners en wordt het er weer net zo levendig als in de jaren tachtig.

Zie onze Flickr-pagina voor alle foto’s.

Mark Alphenaar

foto13

De centrale tuin. Foto: Regionaal Archief Alkmaar. CC-BY licentie.

Advertenties

Een gedachte over “Het PEN-dorp

  1. Pingback: Het PEN-dorp – Haarlemmerolie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s