Vader van Alkmaars historisch erfgoed

Bruinvis

C.W. Bruinvis rond 1900. Vervaardiger onbekend. Licentie: CC-BY

C.W. Bruinvis, de eerste archivaris in Alkmaar en grondlegger van het Stedelijk Museum, schreef eind 19e eeuw al velerlei artikelen in de Alkmaarsche Courant over plaatselijke historische onderwerpen. Behalve deze vertellingen, probeerde hij ook Alkmaar in beelden vast te leggen. En die geven nu veel informatie, want er veranderde in de 19e eeuw veel in Alkmaar.

Cornelis Willem Bruinvis (Alkmaar, 1829-1922) is de man die staat afgebeeld op onze digitale mediakanalen en die je vanuit de Ambachtsschool indringend aankijkt als je over de Bergerweg  richting binnenstad gaat. Hij was de zoon van apotheker C.P. Bruinvis en Alida de Lange. Hij leerde tekenen van de Alkmaarse schilder Pieter Plas (1810-1853) en werd op zijn 17e bouwkundig tekenaar. Zijn vader raakte echter geblesseerd en Bruinvis sprong bij in de apotheek. Ondanks de daaropvolgende opleiding tot apotheker probeerde hij in 1853 eigenaar te worden van de Alkmaarsche Courant. Dit lukte niet, maar de nieuwe eigenaar zag in hem wel een goed redacteur. Naast het redactiewerk werkte hij respectievelijk als apotheker en gemeenteraadslid. Hij stopte hiermee toen hij in 1887 tot wethouder werd benoemd. Tenslotte werd hij in 1900, op 70-jarige leeftijd, de eerste gemeentearchivaris. Gezien zijn levenslange inzet voor het historisch bewustzijn in Alkmaar een logisch slot.

Zijn interesse in de fysieke historie van zijn stad begon al op 12-jarige leeftijd met het maken van een tekening van een voormalige bierbrouwerij op de Bierkade. Hierna volgden nog 120 historische tekeningen en schreef hij circa 300 artikelen, het merendeel over Alkmaarse historie. Overigens tekenden ook E. Masdorp en B.G. ten Berge in die tijd stadsgezichten. Deze ijver is te verklaren doordat er in de 19e eeuw veel veranderde. Door de aanleg van het Noord-Hollands Kanaal was de noordkant van Alkmaar ontdaan van stadsmuur en stadspoorten, en was het gedeelte Heiligland van de Bierkade gescheiden. De omgeving rondom Paardenmarkt en Grote Kerk wijzigden sterk en steeds meer historische panden raakten in verval en vielen ten prooi aan de slopershamer.

werk

C.W. Bruinvis aan het werk. Ca. 1900. Vervaardiger onbekend. Licentie CC-BY

Op een groot deel van de tekeningen die Bruinvis vóór 1860 maakte staan objecten afgebeeld die kort daarna inderdaad werden afgebroken. Bruinvis legde deze dus doelbewust vast voor het nageslacht. Ook pleitte hij voor behoud: ‘Er is reeds zooveel verloren gegaan, dat wij niets meer kunnen missen. Een ander belang mogen wij evenmin uit het oog verliezen: het bewaren van goede voorbeelden van bouwstijl tegenover de talrijke bewijzen van wansmaak…’.

De tekeningen die Bruinvis na 1860 maakte zijn voornamelijk reconstructietekeningen van stadsgezichten zoals ze er uit hebben gezien. Het zou kunnen dat die overstap te maken heeft met de opkomst van de fotografie. Stadsgezichten konden voortaan op de gevoelige plaat worden vastgelegd. Tevens dienden de reconstructies een ander doel, hij gebruikte ze tijdens lezingen.

Ritje

1921. Bruinvis maakt op 92-jarige leeftijd een ritje met vrienden in Bergen. Vervaardiger onbekend. Licentie: CC-BY

Naast de documentaire tekeningen van voor 1860, zette Bruinvis zich in voor het historisch bewustzijn in zijn stad door het schrijven van velerlei artikelen die uiteraard in de Alkmaarsche Courant verschenen. Tussen 1893 en 1895 had hij zelfs een soort vaste rubriek in de krant, genaamd  ‘Historische Herinneringen’. Qua toon, inhoud en doel lijken die artikelen al enigszins op de‘Ik was erbij’ artikelen van het Regionaal Archief Alkmaar. Hoewel een deel over oude geschiedenis ging, deelde Bruinvis bij meer recente onderwerpen ook zijn eigen herinneringen met het lezerspubliek.

Bekijk hier heel veel van de tekeningen die Bruinvis heeft gemaakt.

Door Emmie Snijders

Advertenties

Een gedachte over “Vader van Alkmaars historisch erfgoed

  1. Pingback: Vader van Alkmaars historisch erfgoed – Haarlemmerolie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s