Zwemmen in De Hout

Hoe Victoriebad Zomerbad werd.

Met de zomer voor de deur nemen we dit maal een duik in het verleden naar een bad dat zorgde voor verhitte discussies, maar waar later velen warme herinneringen aan hebben: het Zomerbad!


Tot 1987 kon op het Sportpark in De Hout in de openlucht worden gezwommen. De Hoornse Vaart en bezuinigingen betekenden het einde. Acties en pogingen om het bad te behouden mochten niet baten. Wat een contrast met de stemming bij oprichting van datzelfde bad in 1934.

Al vanaf 1920 wilde de Alkmaarse gemeenteraad de zweminrichting in het Zeglis vervangen. Door de gebrekkige faciliteiten, het met afval vervuilde water en de ratten was het een gevaar voor de volksgezondheid. Wat overbodig voorzag de Nederlandsche Zwembond de gemeente Alkmaar in 1932 nog van het advies dat ‘zoo enigszins mogelijk een moderne zweminrichting geheel ratvrij [moet] worden uitgevoerd ter voorkoming van de ziekte van Weil.’

Zwemmen was in die tijd een sportaangelegenheid dus het nieuwe Sportpark was een geschikte locatie. Voordeel was dat daar al een kuil lag, ontstaan na het uitgraven van grond ten behoeve van de toegangsweg naar het sportpark (Sportlaan, nu Koning Willem-Alexanderlaan).
De voorkeur ging uit naar een open bad omdat overdekken te duur zou worden. Een overdekt bad van N.V. Sportfondsen kreeg ook geen meerderheid in de raad. De socialisten vreesden dat de toegangsprijzen dan te duur zouden worden en de katholieke raadsleden waren bij particuliere exploitatie bang gemengd zwemmen door mannen en vrouwen niet meer tegen te kunnen houden. De kwestie leidde tot een grote tegenstelling tussen de gemeente als voorstander van een open bad en een belangrijke groep binnen de Alkmaarse burgerij dat een overdekt bad voorstond.

Muurschildering victoriebad

Op een muurschildering met de plattegrond van Alkmaar anno 1945 in basisschool De Kring mocht ook het Zomerbad niet ontbreken. Licentie CC-BY. Collectie Regionaal Archief Alkmaar.

Nadat het eerste ontwerp in 1933 om financiële redenen was verworpen door Gedeputeerde Staten, kreeg het tweede plan in maart 1934 wel goedkeuring. Het Sportfondsenbad-kamp probeerde het nog tegen te houden door een bezwaarschrift in te dienen bij de Raad van State, maar de gemeente was zeker van haar zaak en begon alvast met de aanbesteding en bouw van het ‘Victoriebad’. De keuze van de naam voelde voor de tegenpartij als een steek onder water.

Maar victorieus was het bad niet meteen. Door uitloop van de werkzaamheden en het overlijden van Prins Hendrik moest de officiële opening drie maal worden uitgesteld, ook al werd er vanaf mei al gezwommen. Bij de officiële opening op 21 juli was het bad nog steeds niet helemaal af door ontbreken van kleedhokjes. Dit leverde een hooglopend conflict op met de leverancier die uiteindelijk in december 1934 het faillissement van het zwembad aanvroeg om de directie tot betaling te dwingen. Tegenstanders concludeerden hieruit onterecht dat het bad niet rendabel was. Maar het eerste jaar boekte het Victoriebad winst door een bezoekersaantal van 41.000, verkoop van veel abonnementen en een langere zomer dan verwacht. In 1935 kwam het bad weer in opspraak door hardnekkige geruchten over slechte waterkwaliteit. Maar na onderzoek bleek ook dit niet geheel terecht.

In de tussentijd zat het comité voor een Sportfondsenbad niet stil. In juni 1935 kochten zij van de gemeente het oude ziekenhuisterrein aan de Paardenmarkt. De directie van het Victoriebad was woedend en stelde niet opgewassen te zijn tegen deze concurrentie. De directie zag af van exploitatie en stelde het ter beschikking aan de gemeente. De op 18 december 1935 geopende Overdekte kreeg van de gemeente vrijwel direct de vraag het Victoriebad te willen exploiteren. In eerste instantie had zij geen zin om dit zorgenkindje, waar zij nooit voorstander van was geweest, op sleeptouw te nemen. Maar met de belofte van onvoorwaardelijke exploitatie rondom gemengd zwemmen en een gunstige huurprijs van 10 jaar ging zij alsnog akkoord. In de zomer van 1936 veranderde de naam Victoriebad in Zomerbad.

Sloop

ca. 1980. Het restaurant is gesloopt. Eten en drinken kunnen de zwemmers nu kopen door een opening in de voormalige herendouches. Vervaardiger Jaap Schoen. Licentie CC-BY. Collectie Regionaal Archief Alkmaar.

In die jaren ’60 kwam het Zomerbad weer in handen van de gemeente en vonden er vernieuwingen plaats. Zo werd rond 1971 het restaurantpaviljoen gesloopt om meer ligweide te creëren. Tussen 1971 en 1983 waren er ook uitbreidingen richting Zandersloot voor respectievelijk een speelterrein en extra ligweide. De verrijdbare overkapping dat toen ook ter sprake kwam is nooit gerealiseerd.
Drie jaar na het feestelijke 50-jarig bestaan in 1984 kwam er een eind aan het Zomerbad. Op de plek verrees een nieuw kleinschaliger overdekt bad, het huidige zwembad De Hout.

sloop

De hal van het gebouw vlak na de kassa, kijkend in de richting van de voormalige ‘Heeren wisselcellen’. Vlak voor de sloop in 1988. Vervaardiger Kees Blokker. Licentie CC-BY. Collectie Regionaal Archief Alkmaar.

Door Emmie Snijders

Let op: al de afbeeldingen op deze pagina hebben een CC-BY licentie. Je mag de foto downloaden, maar alleen daarna gebruiken met het vermelden van de vervaardiger (de fotograaf) of de bron (Collectie Regionaal Archief Alkmaar).

Advertenties

2 gedachtes over “Zwemmen in De Hout

  1. Ik ben nu bijna 60 en ik woon vanaf 1976 niet meer in Alkmaar. Het Zomerbad is een niet uit te wissen herinnering. Mijn jeugd, pubertijd, zon en veel licht. Op de Facebook pagina “Je ben een Alkmaarder als” staan tussen de 100 en 200 reacties van mensen met dezelfde positieve en heerlijke herinneringen.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s