Van Pesiebad tot Batavier

De opkomst en ondergang van het Pesiebad

Op 5 april 1917 kocht de Amsterdamse makelaar in koffie Moritz Jüdell (56) polderland en enige opstallen in de Bergermeer te Bergen. Aan de Groeneweg liet hij het landhuis Karperton neerzetten als zomerverblijf voor zijn vrouw Rosina Elias. De Alkmaarse architect Jan Wils en Theo van Doesburg van de Stijlgroep tekenden voor het ontwerp en aannemer Evert Wils, de vader van Jan Wils, voor de bouw van Karperton. Een tuinarchitect ontwierp een prachtige, bijpassende tuin met drie enorme vijvers. Het aangekochte land werd verpacht.

Pesie's Natuurbad.

1947, Pesie’s Natuurbad. Vervaardiger onbekend. Licentie CC-BY. Collectie Regionaal Archief Alkmaar.

De crisis van de jaren dertig liet ook de rijkaards niet onberoerd. Een groot deel van het familievermogen, belegd in waardeloos geworden buitenlandse effecten, ging verloren. De slechte vooruitzichten in het landbouwbedrijf – op het landgoed was een hoogstaande varkensfokkerij gevestigd – bracht zoon Hendrik Jüdell (44), advocaat en procureur te Bergen, op het idee het landgoed Karperton te transformeren in een natuurbad. De vijvers met een oppervlakte van 6.000 vierkante meter werden drooggelegd en tot de gewenste diepten uitgegraven. Het water voor het zwembad werd van een diepte van zestig meter door middel van een Artesische put (hierbij behoeft niet gepompt te worden) naar boven gehaald, door een lange goot geleid en door de zon verwarmd. Duikplanken, omkleedruimten, speelterreinen en een restaurant toverden het landgoed Karperton om tot een heus zwemparadijs. Op donderdag 25 mei 1933 werd het Familiebad De Bergermeer voor het publiek opengesteld.

pesiebad-2

Kinderen springen in de zwemvijver. Vervaardiger onbekend. Licentie CC-BY. Collectie Regionaal Archief Alkmaar.

Een jaar later in 1934 droeg Hendrik Jüdell de exploitatie over aan Hendrik Pesie, badmeester en bedrijfsleider van een buitenbad in Zaandam. De 47-jarige Hendrik Pesie exploiteerde het bad onder de naam Pesie’s familiebad De Bergermeer. Het groeide in korte tijd uit tot een populair familiebad. Het beleid dat Hendrik Pesie voerde strookte echter niet met de filosofie van Hendrik Jüdell. Pesie was een groot pleitbezorger van het wedstrijdzwemmen en organiseerde zwem- en polowedstrijden met deelname van zwemclubs uit Alkmaar, Amsterdam, Haarlem en Zaandam. Volgens Jüdell moest De Bergermeer juist een gezellig en intiem bad zijn waar de familiezwemmer zich zou thuisvoelen, plaats was voor wedstrijdzwemmers en polospelers, “doch waar nimmer de genoegens van allen zullen worden opgeofferd aan de hobby van enkelingen”. De frictie leidde er toe dat Jüdell de exploitatie in de zomer van 1936 weer in eigen handen nam. De Bergermeer heette voortaan Pension en Natuurbad Karperton waarmee Jüdell aangaf zich ook op verblijftoeristisch terrein te willen begeven.

In 1933 was Hendrik Jüdell met zijn zwembad op het landgoed Karperton nog vrijwel alleenheerser op zwemgebied in de omtrek. Een paar jaar later was de situatie grondig gewijzigd. De gemeente Alkmaar exploiteerde sinds 1934 het Victoriebad aan de Sportlaan in de Alkmaarse Hout ter vervanging van het vervallen zwembad in het Noord-Hollands kanaal bij het Zeglis en de eerste paal voor een overdekte zweminrichting aan de Molenbuurt was op 30 juli 1935 de grond ingegaan. Met de opening van het overdekte bad in 1936 nam de Overdekte ook het Victoriebad – dat werd herdoopt in in Zomerbad – in exploitatie.

Hendrik Pesie begon voor zichzelf. De zwembadexploitant bij uitstek trad na het echec met Karperton in onderhandeling met het gemeentebestuur van Bergen voor de aanleg van een eigen natuurbad. Hij kocht een terrein van 15.000 vierkante meter in de bocht van de Bergerweg en presenteerde een compleet nieuw zwembadcomplex. Het zwembad had een afmeting van 4.000 vierkante meter en kende verschillende bassins. Het was voorzien van springtorens, duikplanken, kleedgelegenheden, een ruim terrein om te zonnen, een groot apart sportterrein met turntoestellen en een restaurant. Op 16 mei 1936 kon de familie Pesie de eerste bezoekers van Pesie’s Natuurbad verwelkomen. In de kwart eeuw die volgde verwierf het Pesiebad een enorme naamsbekendheid. De bezoekers waanden zich in een beschermd natuurgebied waar ook nog gezwommen kon worden.

In 1959 wisselde het bad van eigenaar en zes jaar later kwam het bad in eigendom van de gemeente Alkmaar. Een natuurbad als Pesie  – het bad van Jüdell op het landgoed Karperton had na de oorlog geen publieke functie meer – kon echter steeds moeilijker voldoen aan de hoge eisen die aan buitenbaden werden gesteld. Zwembaden als het Zomerbad en ’t Baafje te Heiloo boden een grotere hygiëne en permanent verwarmd zwemwater. Na de zomer van 1980 viel het doek voor Pesie. Daarmee kwam een einde aan een rijke zwemhistorie in de bocht van de Bergerweg. Slechts het vertier is dankzij de vestiging van Recreatiepark De Bedriegertjes, later genaamd de Batavier. gebleven. In dit park werden in december 1982 de speeltoestellen geplaatst van de voormalige Bergense speeltuin De Bedriegertjes.

Anno 2016 is het echter ook gedaan met de Batavier. De eigenaar sinds 1995, Peter de Knegt, heeft het park te koop gezet.

Alle Foto’s van situatie in 2016 zijn hier te zien.

Door Jan van Baar

Advertenties

Een gedachte over “Van Pesiebad tot Batavier

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s