‘SLOPEN, DIE OUDE ROMMEL!’

Het raadhuis van Heerhugowaard

In de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw zijn vele beeldbepalende panden uit de straten verdwenen. De afbraak was een landelijke tendens en kan gezien worden in het kader van bevolkingsgroei en modernisering. ‘Slopen, die oude rommel!’ Het was niet altijd een even groot verlies. Zo was het Rijksopvoedingsgesticht achter de Grote Kerk in Alkmaar niet bepaald een charmant pand, maar andere afgebroken gebouwen waren dat wel, zoals bijvoorbeeld de fraaie huisjes ten zuiden van de Grote Kerk in Alkmaar, het Dudokgebouw (de Bijenkorf) in Rotterdam en het Stadsziekenhuis in Hoorn aan de Gravenstraat. In 1966 was ook het fraaie raadhuis van Heerhugowaard aan de Middenweg aan de beurt. Het stond ter hoogte van het huidige adres Middenweg 193, bij het Witte Kruisgebouwtje.

1914

Dit eenvoudige pand heeft in de negentiende eeuw dienst gedaan als raad-, recht- en armenhuis en school. Het werd afgebroken voor de bouw van het raadhuis in 1914. Collectie Poldermuseum Heerhugowaard. Licentie: CC-BY

Het raadhuis heeft een interessante geschiedenis. In Heerhugowaard werden veel gemeentelijke taken vroeger waargenomen door het polderbestuur. Pas in 1859 vond er een definitieve scheiding plaats van polder en gemeente. Het eerste raadhuisje van Heerhugowaard was dan ook klein. Het stond op dezelfde plek als het in 1966 afgebroken raadhuis. In het gebouwtje bevond zich ook de dorpsschool. Het pand dateerde nog van rond 1800.  Later werd het raadhuis in het pand Middenweg 179 gehuisvest, enkele tientallen meters verderop. Dit gebeurde in 1835. Ook daar was het gecombineerd met de school. De onderwijzerswoning bevond zich eveneens in dit pand. Het eerste raadhuisje werd na de verhuizing omgebouwd tot armenhuis.

In december 1913 werd  opnieuw besloten tot de bouw van een nieuw raadhuis. De gemeente had met 3.800 inwoners behoefte aan meer vergader- en kantoorruimte, ook was er onvoldoende ruimte voor het archief. Het nieuwe gemeentehuis werd gebouwd op de plek van het armenhuis, dat opschoof naar de overkant van de weg. Het nieuwe raadhuis kwam dus te staan op de plek van het oorspronkelijke raadhuisje.

De totale kosten voor de bouw van het nieuwe raadhuis – inclusief brandkluis, meubilair en hekwerk – werden geraamd op 9.500 gulden. De bouw werd gegund aan de aannemers en timmerlieden Piet Beers en Piet Wester voor een bedrag van 7.600 gulden en de overeenkomst werd ondertekend door toenmalig burgemeester Wiebe van Slooten en wethouder Appel.
De eerste vergadering in het nieuwe raadhuis werd gehouden ‘ten drie ure’ op vrijdag 30 oktober 1914. We lezen in de Schager Courant van die dag dat het pand er keurig uitzag ‘met zijn aardige trapgeveltjes, frissche kleuren en nette afwerking van buiten’. Het was voorzien van een ‘flinke ruime raadzaal, waarin boven de nis der stookplaats een tegeltableau met het wapen van Heerhugowaard; voorts een vestibule, secretarie en burgemeesterskamer. Beneden is een solide brandkluis, de bewaarplaats voor de brandspuit en een aantal cellen voor arrestanten.’

1915

Eén van de mooiere foto’s van het raadhuis (1915). Beneden waren cellen en een ruimte voor de brandspuit. Boven links de secretarie met daarachter de burgemeesterskamer en rechts de raadzaal. In het midden de hal met erachter een keukentje. Collectie Poldermuseum Heerhugowaard. Licentie: CC-BY

Opvallend was de plek van het raadhuis. Net als bij oude raadhuizen zoals die in De Rijp en in Winkel, werd het tegen de rand van de weg aan gebouwd. Je kon er letterlijk niet omheen. Die centrale plek werd ook weerspiegeld in al wat er plaats vond en werd georganiseerd. Zo lezen we over een cursus houtsnijden en een cursus boekhouden. Sint en zijn Pieten namen plaats op de trappen, de visafslag vond plaats op de weg voor het bordes en de raadzaal gaf in de jaren dertig zelfs tijdelijk onderdak aan de ouders van (de later als bokser bekende) Rudi Lubbers.


De vreugde over het nieuwe raadhuis verdween in de decennia na de oorlog. Het pand kreeg te maken met verzakkingen, de bruidjes klaagden dat de trappen zo steil en de treden zo smal waren, de burgemeester miste een eigen kamer. De ligging werd nu ook ongunstig geacht, direct aan de rooilijn, waardoor het onmogelijk was om te parkeren aan de voorkant. Daar had men in 1913 nog niet bij stil gestaan. Er werd een plan en begroting gemaakt voor verbouwing en uitbreiding in de jaren vijftig, waarbij de bevolkingsgroei weer een rol speelde (de bevolking was al bijna verdubbeld in die jaren). Er werd besloten een nieuw gemeentehuis te bouwen aan een schuin erachter liggend veld. Zo ontstond het huidige Raadhuisplein en daar verrees in 1966 het nieuwe gemeentehuis met carillontoren. Helaas werd tegelijkertijd besloten het sfeervolle, maar vervallen oude raadhuis te slopen.

De sloop ging van start nadat het nieuwe pand in gebruik was genomen. Met beleid, maar zonder schroom, werd de afbraak aangepakt. Van zorg voor sfeer- en beeldbepalende historische panden was nog geen sprake. En zo verdween dit pand voor altijd uit het straatbeeld van Heerhugowaard.

Meer over de geschiedenis van Heerhugowaard is te vinden bij het Poldermuseum en op de website  Heerhugowaard op de Kaart.

Door Dorien Partiman-Stet

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s